Portföyünü Piyasa Düşüşlerine Karşı Koru

Kısa cevap: Portföyünü düşüşlere karşı korumanın üç pratik yolu var: pozisyon büyüklüğünü sınırlamak, stop loss disiplini kurmak ve portföyün tamamı için basit bir hedging katmanı eklemek. Bu üçünün birleşimi, kaybını baştan tanımlanmış bir rakamda tutar. Amaç düşüşü engellemek değil; düşüşün seni portföyden tamamen çıkaracak kadar büyümesini engellemek.

Korumaya Neden Sistem Gerekir

Piyasa düşüşleri haber vermez. Düşüş anında verilen kararlar neredeyse her zaman kötüdür. Çünkü panik, plan yerine geçer.

Bu yüzden koruma mekanizmaları düşüş öncesinde kurulur. Kuralları sakinken yazarsın, sert günde sadece uygularsın.

• Ne kadar kayba dayanabildiğini bilmek şart. Risk toleransını netleştirmeden stop seviyesi belirlemek anlamsızdır.
• Çeşitlendirme ilk savunma hattıdır. Tek sektöre yığılmış bir portföyde hiçbir stop loss seni kurtarmaz.
• Nakit tamponun varsa düşüşte satmak zorunda kalmazsın. Acil durum fonu, aslında en ucuz hedging aracıdır.

Pozisyon Büyüklüğü: Görünmez Koruma

Kaybını sınırlamanın en güçlü yolu, baştan çok büyük girmemektir.

1. Portföy başına risk belirle. Tek işlemde portföyünün %1–2'sinden fazlasını riske atmama kuralı yaygın bir başlangıçtır.
2. Pozisyon büyüklüğünü stop mesafesine göre hesapla. Formül basit: Riske edilecek tutar ÷ stop mesafesi (%) = pozisyon büyüklüğü.
3. Tek hisse ağırlığına üst sınır koy. Örneğin hiçbir hisse portföyün %10'unu geçmesin.

Örnek: 100.000 TL portföy, işlem başına %1 risk (1.000 TL). Stop mesafen %10 ise pozisyonun 10.000 TL olur. Stop mesafen %20 ise pozisyon 5.000 TL'ye düşer. Volatil varlıkta daha küçük gireriz; kripto tarafında bu kural özellikle kritiktir.

Stop Loss'u Doğru Kurmak

Yüzde değil, yapı

"%10 düşerse satarım" kolaydır ama gelişigüzeldir. Daha sağlıklısı, fiyat yapısına dayalı stop:

• Teknik stop: Son önemli dip veya hareketli ortalamanın altı.
• Volatilite stop: Varlığın ortalama günlük dalgalanmasının belirli bir katı. Gürültüye takılmayı azaltır.
• Zaman stopu: Tez belirli sürede çalışmazsa pozisyonu kapat. Ölü parayı serbest bırakır.
• Tez stopu: Aldığın nedenin geçersizleşmesi. Temettü için aldığın hisse temettüyü kestiyse fiyat ne olursa olsun çıkışı değerlendir.

Trailing stop ile kârı koru

Fiyat lehine gittiğinde stop seviyesini yukarı taşı. Aşağı asla çekme. Böylece kazanan pozisyonu kaybedene çevirmezsin.

Sık yapılan hatalar

• Stop'u çok yakın koymak. Normal dalgalanma seni sürekli dışarı atar.
• Stop'u fiyat yaklaşınca aşağı kaydırmak. Bu, stop'un olmaması demektir.
• Yuvarlak sayılara stop koymak. Kalabalığın bulunduğu yerde tetiklenirsin.
• Uzun vadeli endeks birikiminde stop kullanmak. Düzenli alım stratejisinde stop genelde zarar verir.

Hedging: Portföy Seviyesinde Sigorta

Stop loss tek tek pozisyonları korur. Hedging tüm portföyü korur. Erişebildiğin araçlara göre seçenekler değişir.

Pratik yaklaşım: karmaşık türev ürünlerine dalmadan önce varlık dağılımını düzelt. Doğru kurulmuş bir hedging stop loss strateji zinciri, çoğu yatırımcı için "daha az riskli varlığa kaymak + net çıkış kuralı" kadar basittir.

Uygulanabilir Bir Koruma Planı

1. Kayıp tavanı yaz. "Portföyümün %15'inden fazlasını kaybetmeye dayanamam" gibi somut bir cümle.
2. Varlık dağılımını buna göre kur. Hisse ağırlığı arttıkça olası düşüş de artar.
3. Her yeni pozisyona giriş, stop ve hedef seviyesini birlikte yaz. Yazılmayan kural yoktur.
4. Nakit tamponu ayır. 3–6 aylık gideri portföyün dışında tut.
5. Kademeli sat, kademeli al. Tek hamlede tüm pozisyonu kapatmak ya da açmak zamanlama riskini büyütür.
6. Çeyrek dönemde bir dengele. Aşırı büyüyen kalemi kırp, düşen kaleme ekle. Bu otomatik bir risk kontrolüdür.
7. Vergiyi hesaba kat. Sık stop tetiklenmesi işlem maliyeti ve vergi yükü üretir.

Koruma, getiriden vazgeçmek değildir. Büyük ve geri dönülemez kayıptan vazgeçmektir. Bileşik getirinin en büyük düşmanı, telafi edilemeyecek boyuttaki tek bir zarardır.

© 2026 Yatırım Portföy